Kultur

Dëse Weekend invitéiert d’AAPL op hir -ewell- traditionell Portes Ouvertes. AA...? D’Associatioun vun den Artistes Plasticiens vu Lëtzebuerg, déi eng éischte Kéier 2008 vum Kënschtler Menn Adam gegrënnt gi war. Ma esou richteg aktiv ass d’Gewerkschaft eréischt zanter 2013, dëst duerch d’Initiativ vun de Kënschtler:inne Trixi Weis, Catherine Lorent a Bruno Baltzer. Viru gutt 5 Joer huet d’AAPL um Verluerekascht en Haus mat Kënschtleratelieren ageweit, an do ass dëse Samschden a Sonnden “Open House”, Kerstin Thalau.

D'Geschicht vum Jean Valjean, deen sech no selwer erlieftener Ongerechtegkeet fir Gerechtegkeet asetzt. De Fransous Fred Cavayé liwwert eng weider Verfilmung vum Victor Hugo sengem populäre Meeschterwierk. Eng Kritik vum Michel Delage.

Der Agnieszka Holland hire Kafka-Biopic setzt sech mam historesche Personnage mee och der Ikon vun der Massekultur auserneen. Eng Kritik vum Michel Delage.

Am déiwe Süde vun den USA probéieren déi zwee Detektive Rust Cohle a Marty Hart de Mord un der 28-järeger Dora Lange opzeklären. De Gilles Schreurs léisst déi éischt Staffel vun "True Detective" Revue passéieren.

Geschriwwe wärend pre-revolutionnären Onrouen a Russland am Joer 1905, beliicht dem Gorky säin Text déi sozial Konflikter tëscht der Elite an dem "Rescht".vun der Gesellschaft, an touchéiert eng Ronn Punkten, déi sëch och haut wonn ufillen. Universell genuch, fir d'Stéck an eis Zait ernazehuelen, an äus de Parallelen eppes ze zéien, villaicht esouguer Hoffnung? Des an aner Froe beäntfert d'metteuse-en-scène um Mikro vum Marc Clement.

Eng jonk Fra mécht sech no der Première aleng op eng Rees a Griicheland, de Rucksak voll gepak mat Suergen an Zweiwel. A sengem zweete Long-métrage thematiséiert de Lëtzebuerger Lukas Grevis den Deuil, déi ambivalent Geschwëster-Relatiounen an d'Orientéierungslosegkeet vu Jonke vun haut. Eng Kritik vum Michel Delage.

No sengem amerikaneschen Exil geet den Thomas Mann 1949 mat der Duechter Erika op Tournée duerch Däitschland. De polnesche Realisateur Pawel Pawlikowski weist a sengem Drama, wéi de weltberüümte Schrëftsteller virun de Ruine vun der Geschicht a vu sengem perséinleche Liewe steet. Eng Kritik vum Michel Delage.

Déi zweet Selektioun vum Prix Goncourt ass eraus, an et bleiwen aacht Bicher op der Lëscht: “L’inconnue du quai de Javel” vum Philippe Jaenada, “Nous aussi” vun der Anne Godard, “De l’autre côté du lac” vum Sylvain Prudhomme, “Le fabuleux piano” vun der Sonia Devillers, “La guerre éternelle” vum Olivier Rolin, “La solitude des professeurs est infinie” vum Yannick Haenel, “Minotaure” vum Boris Bergmann a “Choses que je croyais perdues” vun der Clémentine Mélois. An den nächste Wochen beschwätzt de Jeff Schinker aacht Wierker vun der Selektioun, éiert mer de 27. Oktober gewuer ginn, wien déi véier Finaliste sinn an den 3. November, wien de Gewënner ass. Haut beschwätzt de Jeff Schinker, no "De l’autre du lac", ee weidere vu senge Favoritten: dem Boris Bergmann seng Autofiktioun "Minotaure".

Kuerz no den “Journées de l’Architecture” stinn tëscht dem 16. an 18. Oktober eis national ”Journées du Patrimoine” an d’Haus. Si sollen d’Ëffentlechkeet dësen Hierscht fir de Sujet “Patrimoine en péril: raviver, résister, réinventer” sensibiliséieren. De komplette Programm fannt dir op journeesdupatrimoine.lu. D’Kerstin Thalau stellt iech elo e Projet vir, bei deem en architektonesche Patrimoine “en péril” war, ma no intensiver Recherche “reparéiert” konnt ginn. Deen Terme hat déi zoustänneg Architektin gewielt: d’Diane Heirend schwätzt effektiv vun “dem Moler Joseph Kutter seng Villa um Lampertsbierg reparéieren”.

De Raichtum vun der Lëtzebuerger Musekszeen huet sech ann deene lescht Joren decupléiert. Am Beraich New Wave Art Pop si Sheebaba et am Moment, déi déi de Fändel héichhalen. Düster, e bësse mysteriös a couragéiert, erennerend un dem Gaby Delgado-Lopez an dem Robert Görl hire projet DAF an de fréieren 80er. Sheebaaba hu viru kuerzem nei Musek opgeholl a brléngen de 7. November am Gudde Wëllen hir nei Plack Haut eraus. Eng halschent, de Julien Hübsch, ass eis zougeschalt fir ee klenge Scoop.

Déi zweet Selektioun vum Prix Goncourt ass eraus, an et bleiwen aacht Bicher op der Lëscht: “L’inconnue du Quai de Javel” vum Philippe Jaenada, “Nous aussi” vun der Anne Godard, “De l’autre côté du lac” vum Sylvain Prudhomme, “Le fabuleux piano” vun der Sonia Devillers, “La Guerre éternelle” vum Olivier Rolin, “La solitude des professeurs est infinie” vum Yannick Haenel, “Minotaure” vum Boris Bergmann a “Choses que je croyais perdues” vun der Clémentine Mélois. De Roman vun der Mélois huet de Jeff Schinker scho rezenséiert, an den nächste Wochen beschwätzt hien déi siwen aner Wierker vun der Selektioun, éiert mer de 27. Oktober gewuer ginn, wien déi véier Finaliste sinn an den 3. November, wien de Gewënner ass. Haut schwätze mer iwwert ee vun dem Jeff senge Favoritten: dem Sylvain Prudhomme säin "De l’autre côté du lac".

D'Ekipp vum Radio 100,7 denkt quasi all Dag un d’Kënschtlerin Trixi Weis. Op eiser Fassad ass jo der Sculptrice a Multimedia-Kënschtlerin hir “City clock” ze gesinn, eng vertikal LED-Auer, déi een am Fënnef-Minutten-Takt liese kann. Konscht fir den ëffentleche Raum vun 2013. D'Zäit beschäftegt d’Trixi Weis awer och haut nach ëmmer: aktuell presentéiert si an der Cité de l’image, also zu Klierf, d’Ausstellung “Once upon a time”. An dowéinst huet d’Kerstin Thalau d’Trixi Weis haut an de Studio invitéiert.

Den Iwwerbléck vun der aktueller Filmprogrammatioun mam Michel Delage.

A sengem Buch ‘Jeder nach seinem Kopf’ aus dem Wagenbach Verlag begéine mir Kënschtlergeschichten an Anekdoten, déi den Giorgio Vasari am Alldag vun esou grousse Meeschteren ewéi Raffael, Michelangelo oder Leonardo da Vinci opgegraff huet. Wéi de Vasari des Kënschtler op eng ganz ënnerhalsam Aart a Weis vum héije Sockel erof hëlt, dat verréit eis elo de Léon Rinaldetti.

Do wou eng Pop- der Rockband muss ee Concert spillen, ginn d’Saachen eescht. Déi eng oder aner Linn nach eemol prouwen, déi héich Nout treffen, trotzdem den Hals kraazt, an ass de Sound ok? Jazz-Museker hunn do e bësse méi eng relax Manéier. Mat Millioune geliesene Partituren, honnerte vun Impro-Sessions an enger bommesëcherer musikalescher Intuitioun, kann een am Moment liewen, an och spillen. Dat huet dëst Joer dee fir d’éischt am Hierscht organiséierten, wichtegsten Jazz Festival am Land "Like a Jazz Machine" nach eemol gewisen.

Eng eeler Actrice, déi et ni iwwer Niewerollen eraus gepackt huet, mécht sech u confirméiert Schauspillerinnen erun, fir et endlech zum Duerchbroch ze bréngen. Dem Marc Fitoussi seng Komedie hëlt eng ironesch Distanz zur Isabelle Huppert hirem Statut als international Filmdiva. Eng Kritik vum Michel Delage.

A senger Reality TV-Emissioun lackelt en Animateur méiglech Kannervergewalteger an d'Fal. Dem Lance Oppenheim säin Debutfilm exploréiert déi ruckelzeg moralesch Ofgrënn, an déi d'Medien, am Zesummeschloss mat der Police a Selbstjustiz-Gruppen, kënnen ofstierzen. Eng Kritik vum Michel Delage.

Dëst Joer war Lëtzebuerg Gaaschtland op der Vienna Design Week – an an der Ausstellung "Two O Eight Designing Voices" huet sech alles em d’Stëmm vum Design gedréint. Och de Radio 100,7 ass an de Projet implizéiert: An enger zäitloser Radiostatioun kënnen d’Visiteuren sech eng Vinyl kropen an an enger Kabinn ee Podcast mat engem vun 30 vum Marc Clement interviewten Designer:inne lauschteren, d’Radio 100,7-Freelancerin Emma Hizette huet eng Parti Live-Interviews, an deenen Lëtzebuerger Designer:inne mat engem auslännesche Binôme diskutéiert hunn, gemaach. Am Jeff Schinker senger Reportage gi mer gewuer, wéi et zu der Invitatioun op Wien koum, wat d'konzeptuell an zeenographesch Erausfuerderunge vun der Ausstellung waren a wisou et wichteg ass, dass mat dëser Expo, déi och als Archiv funktionéiert, éischt Schrëtt a Richtung Geschichtsschreiwung vum Lëtzebuerger Design ënnerholl goufen.

Zënter 30 Joer stinn d'Sportfreunde Stiller op der Bün a ware gëschter och am Atelier op Besuch. Am Gespréich mam Sänger Peter Brugger ass et ëm de Gebuertsdag gaangen, deen si als Band feieren awer och ëm déi politesch Verantwortung vu Kënschtler:innen gaangen.

Den Eddie ierft nom Doud vu sengem Papp net nëmmen den Titel an d'Familljenhaus, mee entdeckt och eng riseg Cannabis-Plantage op sengem Terrain. Onfräiwëlleg geréit hien esou an eng Welt vun Drogendealer a Gangsteren – an ëmmer méi déif an déi kriminell Geschäfter eran. „The Gentlemen“ verbënnt schwaarzen Humor, skurril Personnagen a Spannung am typesche Guy-Ritchie-Stil – an ass dobäi virun allem herrlech absurd.

Zwee homosexuell Flüchtlingen a Kanada, Liibesgeschichten a Loyalitéitskonflikter... Déi kanadesch Realisatrice Léa Pool weist an där Lëtzebuerger Co-Produktioun, wéi dat Intiimt an dat Politescht unenee gerode kënnen. En Kritik vum Michel Delage.

Mat Hëllef vun enger Whistleblowerin deckt en Investigativ-Reporter op, wéi Facebook bewosst politeschen Extremismus gefërdert an domat déi amerikanesch Demokratie a Gefor bruecht huet. Dem Aaron Sorkin säi Polit-Thriller baséiert op de "Facebook-Files", de Revelatioune vun 2021 vum Wall Street Journal iwwer d'Praktike vun der Social media-Plattform.

Red Flags ass dëst Joer d’Thema vum steirischer Herbst, engem interdiziplinaresche Festival zu Graz. De Jeff Schinker war dohin – a bréngt eis seng Andréck mat.

Eng Australesch Breakdancerin hat 2024 op den Olympesche Spiller zu Paräis een Danz virgestallt, deen zum grousse virale Moment gouf. Méintlaang gouf iwwert d‘Rachael Gunn de Geck gemaach. An engem neien Dokumentarfilm erzielt si, wei si des Zäit erlieft hat. D‘Claire Barthelemy huet fir eis eragekuckt.

Wéineg Perséinlechkeeten hunn am Frankräich vun der zweeter Hallschent vum 20. Joerhonnert esou vill fir d’Rechter vun de Frae gemaach wéi déi politesch engagéiert Affekotin Gisèle Halimi. D'Journalistin Annick Cojean an d'Actrice Marie-Christine Barrault waren d'lescht Woch an der Abtei Neimënster fir en en Diskussiouns- a Liesowend iwwer déi grouss Feministin. D'Gisèle Halimi war och de Sujet vum leschte B-Radio.

Um Mikro vum Michel Delage geet de Festival-Direkter Radek Lipka op e puer Héichpunkte vun der 19. Editioun an. Den Optakt ass dëse Freideg.

An eise Muséeë gëtt schonn dat ganzt Joer mat spezielle Programmatioune gefeiert: de Casino an der Ënneschtgaass ass 30 Joer al ginn, de Mudam 20; den Naturmusée ass zanter 30 Joer am Gronn. Dëse Weekend erwaart iech elo eng speziell Nuit des Musées: di 25. “Birthday-Edition”. D’Kerstin Thalau huet also fir haut d’Laura Zaccaria vun der ICOM Lëtzebuerg, Coordinatrice générale fir d’Nuit an eise Studio invitéiert.

„E Roman géint Gläichgëltegkeet“ nennt d‘Jury vum Däitsche Buchpräis de Roman „Lücken“ (Kiepenheuer und Witsch) vun der Shida Bazyar an zeechent d‘Schrëftstellerin mam renomméierte Literaturpräis aus. Valerija Berdi mat Detailer. Lauschtert d'Rezensioun vum Buch hei.

Den Iwwerbléck vun der aktueller Filmprogrammatioun mam Michel Delage.

2022 ass de "Centre de primo-accueil" um Kierchbierg en neit Doheem fir vill Refugiéeën aus der Ukrain ginn. D‘Anne Frausing, déi zu deem Moment beim Roude Kräiz engagéiert war, huet si mat de Flüchtlingen an dësem Hebergement geschafft. Am Buch „le village des tentes“, dat kierzlech bei Capybarabooks eraus komm ass, schreift si unhand vun eenzele Personnagen, awer och vun der globaler Situatioun, iwwer hir Erfarungen. D‘Valerija Berdi huet „Le village des tentes“ gelies.

Der Dana Rufolo hiert Stéck JOYN, A Mariage Made in Megaheaven ass eng Hybridform tëscht Theater, Gedicht a Prosa – a wierkt eleng duerch säin optimisteschen Titel an Zäite vu politescher Onrou wéi eng Zort literareschen UFO. D’Schrëftstellerin, déi selwer och am Stéck matspillt, an de Luc Lamesch, ee vun den Acteuren, sinn haut am Interview mam Jeff Schinker beim Marc Clement am Studio.

Tëscht dem éischten an dem véierten Oktober sinn zu Lëtzebuerg di zweet Journées de l’architecture. D’Initiative vum LUCA, de Luxembourg Center for architecture, soll d’Ëffentlechkeet dozou motivéieren, Architektur a bebaut Ëmwelt an all hire Formen ze entdecken an ze feieren. Et ginn iech, duerch d’ganzt Land, 66 verschidden Aktivitéite vun Atelieren, Ausstellungen, visites guidéeën, portes ouvertes gebueden. Entdeckt d’Utopië vu muer, nohalteg Initiativen, nei Modeller vu Gäschthaiser oder de Lift Holleschbierg. D’Kerstin Thalau war gëschter Moien direkt op den 1. méigleche Rendezvous: an de Stater Café Konrad op den Tour “Live Touch”.

Idealist? Opportunist? Dem Emmanuel Marre säin historeschen Drama zeechent de Portrait vun engem klenge Fonctionnaire an der kollaborationistescher Vichy-Regierung. Eng Kritik vum Michel Delage.

An hirem Documentaire loossen d'Realisateure Yuval Avraham a Rachel Szor anonymm Membere vun der israelescher Arméi an de Geheimdéngschter ze Wuert kommen. Aus hiren Aussoe geet ervir, datt d'Arméi wärend de Bombardementer vun der Gazasträif net nëmmen Hamas-Militanten an d'Viséier geholl mee och geziilt Zivilisten ëmbruecht huet. De Michel Delage mat enger Kritik.

Eng Krimi-Serie déi sech mat enger New Yorker Gang beschäftegt, déi et och wierklech gouf. De Simon Larosche stellt eis d'Serie fir.

Dëst Joer ass Lëtzebuerg Gaaschtland op der Vienna Design Week – an an der Ausstellung "Two O Eight Designing Voices" dréit sech alles em d’Stëmm vum Design. Och de Radio 100,7 ass an de Projet implizéiert: An enger zäitloser Radiostatioun kënnen d’Visiteuren sech eng Vinyl kropen an an enger Kabinn ee Podcast mat engem vun 30 vum Marc Clement interviewten Designer:inne lauschteren, d’Radio 100,7-Freelancerin Emma Hizette mécht eng Parti Live-Interviews, an deenen Lëtzebuerger Designer:inne mat engem auslännesche Binôme diskutéieren. Di Interviewen kann een duerno op YouTube nolauschteren. Eng vun den Designerinnen, déi Deel vun de Lives sinn, ass d’Annick Kieffer vum Studio Polenta, mat deem sech de Jeff Schinker iwwert d’Lëtzebuerger Präsenz op der Design Week, d’Erausfuerderungen, déi d’KI dem Secteur stellt an d’Syndikaliséierung duerch d’Design-Federatioun Design Lëtzebuerg ënnerhalen huet.

Eng Dräiecksbezéiung viru geféierleche literareschen Ofgrënn... Dem Amerikaner Michael Showalter säi psychologesche Thriller spillt mat de Grenzen tëschent Fiktioun a Realitéit. Eng Kritik vum Michel Delage.

Dem Alejandro González Iñárritu seng satiresch schwaarz Komedie hëlt déi Responsabel vum Klimawandel op d’Schëpp. Mat engem Tom Cruise als esou eefältege wéi mächtege Petrolsmagnat. Eng Kritik vum Michel Delage.

Haut nach en Extrait aus der Valibrairie vum leschte Sonnden, wou d‘Valerija Berdi mam Dichter Tom Nisse an den Dichterinnen Ulrike Bail an Katharina J. Ferner iwwer d‘Poesie a Kombinatioun mat aner Konschtforme geschwat huet. D‘Emissioun war am Kader vum Poesie Plus Festival vun der Escher Kulturfabrik organiséiert, an am Café Mesa opgeholl ginn.

Gëschter Owend huet de Schrëftsteller Guy Helminger de Batty Weber Präis fir säi Liewenswierk iwwerreecht kritt. Déi zeremoniell Präisiwwerreechung war am Park vum Nationale Literaturarchiv zu Miersch. D‘Valerija Berdi war op der Plaz.

D’Finnin Elina Brotherus exploréiert d’Konschtgeschicht, d’Autobiografie, d’Spill, d’Presenz, den architektonesche Patrimoine plus d’Landschaft mat Hëllef vu Fotografie a Film. Ëmmer mat enger feministescher Approche. Als onbekannt Fotografin war si op der Sich no engem Modell gewiescht, deen ëmmer disponibel wier, an huet esou sech selwer entdeckt. D’Kënschtlerin ass 1972 zu Helsinki gebuer a pendelt haut tëscht hirer Heemecht an der Bourgogne. 2019 hat si, am Kader vum European Month of Photography, eng éischt Solo-Ausstellung bei eis an der Villa Vauban. Elo presentéiert si “The artist and her double” am Ausstellungsespace vum Arendt House. D’Kerstin Thalau war mat der Elina Brotherus duerch hir Foto-Expo.

Haut dann nach e weideren Extrait aus dem Gespréich vum Valerija Berdi mat de Dichterinnen Ulrike Bail an Katharina J. Ferner an dem Dichter Tom Nisse. Wann d‘Gedicht d‘Buch verléisst war de Sujet an der leschter Valibrairie, déi live ze Esch am Kader vum Poesie Plus Festival opgeholl ginn ass. Déi ganz Emissioun ass an eiser Mediathéik.

De Poesie-Plus-Festival vun der Escher Kulturfabrik de leschte Weekend ass mat engem poeteschen Trëppeltour duerch Esch op en Enn gaangen. Dëst mam plastesche Konzeptkënschtler Marco Godinho als Guide. Et gëtt Zäit, datt mir dat lescht Kapitel Poesie Plus opschloen, also Bilan zéien. An dofir ass d’Kerstin Thalau elo an de Studio komm.

Den Iwwerbléck vun der aktueller Filmprogrammatioun mam Michel Delage.

D'Jeff Herr Corporation erdenkt sëch nei, mam Pol Berlardi um Bass fir en neie Longplayer mam Titel "Five Moons", deen um Like a Jazz Machine den 11. Oktober dévoiléiert gëtt... De Jeff Herr ass op Besuch, an erzielt eis méi.

Gëschter war eis Literatursendung „Déi wonnerbar Valibrairie“ live an der Mesa ze Esch opgeholl ginn. Am Kader vum Poesie Plus Festival vun der Kulturfabrik hat d‘Valerija Berdi de Schrëftsteller Tom Nisse an d‘Schrëftstellerinnen Ulrike Bail an Katharina J. Ferner an hir Emissioun invitéiert. Wat geschitt mat engem Gedicht, wann et gelies gëtt, wann et mat aner Konschtforme verbonne gëtt? Mir lauschteren elo en Extrait aus dëser Diskussiounsronn.

Ee KI-Verdacht an der franséischer Literaturzeen huet d’Académie Goncourt dozou verluecht, "C’était ça ou mourir" vum haitianesch-kanadesche Schrëftsteller, ee vun de 16 Bicher op der Longlist vum Prix Goncourt, vun der Lëscht ze huelen. D’Affaire ass am gaang, ee reegelrechte Kulturkrich auszeléisen tëscht Gauche an Droite, KI-Verfechter a Skeptiker, Rassisten an Humanisten? Wat dat ausseet iwwert Onscholdsvermutung, eis Rotlosegkeet vis-à-vis vum Notze vun der KI an der Politiséierung vun allem – dat verréit eis de Jeff Schinker a senger Analyse.

Ënner engem fréieren diktatoresche Regime war de Protagonist, den Antonio M, zoustänneg fir d'Zensur vu Bicher, Zäitschrëften a Filmer. A sengem éischte Roman zeechent den Oreste Sacchelli de Portrait vun engem Beamten, engem zwar äifregen mee net fanatiséierten Zännrad vum Faschismus. Eng Kritik vum Michel Delage.

Gëschter Owend sinn am Mudam zwou nei Ausstellungen opgaangen. D’Expo “Kaihō”, japanesch fir Befreiung, presentéiert 120 Wierker vu 40 japanesche Kënschtlerinnen, déi no 1945 Beandrockendes kreéiert hunn. Mat dobäi Fluxus-Aktivistinnen, wéi d’Yoko Ono, oder déi am August verstuerwe Yayoi Kusama. Dernieft huet déi koreanesch-amerikanesch Kënschtlerin Christine Sun Kim am Mudamer Lear-Pavilion hier Multi-Media-Installatioun “For Ever” ageweit. D’Kerstin Thalau hat d’Geleeënheet, sech duerno mat der Soundkënschtlerin, Performerin, Molerin a Videastin ze ënnerhalen.

De Brad Pitt ass e pensionnéierten Elittezaldot, deen, zesumme mat sengem Hond, säi Krichstrauma op engem Iwwerliewenstrip an Alaska muss bewältegen. Eng Kritik vum Michel Delage.